Słowiańskie obrzędy i zwyczaje jako język pamięci i traumy kulturowej – analiza lingwistyczno-literacka wybranych utworów

Artykuł podejmuje analizę słowiańskich obrzędów i zwyczajów jako trwałych struktur symbolicznych obecnych w kulturze polskiej od renesansu po współczesność. Celem badania jest ukazanie rytuału jako specyficznego języka kulturowego, który utrwala pamięć zbiorową oraz umożliwia artykulację doświadczeń traumatycznych wpisanych w historię wspólnoty. W perspektywie lingwistyczno-literackiej obrzęd interpretowany jest jako forma komunikacji oparta na powtórzeniu, rytmie, symbolice i performatywności, dzięki czemu pozwala na symboliczne przepracowanie doświadczeń przemocy, utraty, wykorzenienia oraz rozpadu więzi społecznych. Analiza obejmuje wybrane utwory kanonu literatury polskiej, m.in. dzie-ła Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Władysława Reymonta i Stanisława Wyspiańskiego, a także teksty autorów XX i XXI wieku, takich jak Czesław Miłosz, Olga Tokarczuk, Szczepan Twardoch, Andrzej Sapkowski, Radek Rak, Jakub Małecki i Katarzyna Berenika Miszczuk. Wyniki badań wskazują na istotną ewolucję języka rytuału: o ile w tekstach dawnych dominuje afirmacja harmonii świata i ciągłości wspólnoty, o tyle literatura nowoczesna i najnowsza problematyzuje tradycję, ujawniając jej pęknięcia i traumatyczne napięcia obecne w pamięci kulturowej. Artykuł dowodzi, że reinterpretowana obrzędowość słowiańska pozostaje ważnym narzędziem refleksji nad tożsamością, historią i zmieniającą się świadomością wspólnoty kulturowej.