Potato Plant ResearchPhytochemicals and Antioxidant ActivitiesNuts composition and effects

dr hab. Joanna Matysiak, Aleksandra Adamkiewicz, J. Matysiak, Anna Matysiak, Eliza Matuszewska, Martyna Pajewska-Szmyt, Magdalena Majcher, Małgorzata Smuga-Kogut, D. Szymanowska

2026.4.9Farmacja Polska

DOI: 10.32383/farmpol/220159

Abstract

Przetwórstwo pomidorów generuje duże ilości produktów ubocznych, głównie skórek i nasion, które są powszechnie traktowane jako odpady pomimo ich wysokiego potencjału odżywczego i funkcjonalnego. Produkty te stanowią cenne źródło związków bioaktywnych istotnych dla zdrowia ludzkiego, w tym karotenoidów, polifenoli, nienasyconych kwasów tłuszczowych i tokoferoli. Jednak ich skuteczne, ponowne wykorzystanie w przemyśle związanym z żywnością i żywieniem, przemyśle farmaceutycznym czy kosmetyczny pozostaje ograniczone, ze względu na wyzwania technologiczne, bezpieczeństwa i regulacyjne. Niniejszy artykuł stanowi kompleksowy i zintegrowany przegląd produktów ubocznych przetwórstwa pomidorów, z perspektywy żywieniowej i biotechnologicznej, poruszający problemy technologiczne wykorzystania odpadów pomidorowych, jak i również bezpieczeństwa mikrobiologicznego. Omówiono skład chemiczny produktów ubocznych powstających przy przetwarzaniu pomidorów, z podziałem na skórkę i nasiona. Pozwala to na kompleksowe porównanie zawartości składników odżywczych w poszczególnych frakcjach odpadu. W szczególności uwzględniono aktywność biologiczną głównych składników bioaktywnych, kładąc szczególny nacisk na ich właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i prozdrowotne. Ponadto krytycznie oceniono obecne strategie odzyskiwania i wykorzystania tych związków, biorąc pod uwagę warunki przetwarzania, stabilność związków i biodostępność pod kontem wykorzystania ich w przemyśle farmaceutycznym. Szczególną uwagę poświęcono aspektom związanym z bezpieczeństwem, które mają duże znaczenie dla zastosowań żywieniowych, w tym zanieczyszczeniom mikrobiologicznym powstających przy udziale bakterii lub grzybów, tworzeniu się mykotoksyn i obecności pozostałości pestycydów. W niniejszym przeglądzie podkreślono potencjał produktów ubocznych przetwórstwa pomidorów jako zrównoważonych źródeł związków prozdrowotnych oraz wskazano kluczowe wyzwania, którym należy sprostać, aby umożliwić ich szersze zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym.

Citation format

MATYSIAK, dr hab. Joanna, et al. Bioactive compounds from tomato processing by-products: Pharmaceutical potential. Farmacja Polska, 2026, 81(8): 477–488.