„Akropolis” Stanisława Wyspiańskiego jako kreacja dramatu nowego: dramat antyczny – dramat liturgiczny – dramat narodowy

W badaniach nad Akropolis, „najtrudniejszym, najbardziej zagadkowym” dramacie Stanisława Wyspiańskiego, pomijano dotychczas historię Liturgii Wigilii Paschalnej i to, w jakiej liturgii uczestniczył/nie uczestniczył sam Wyspiański. Sprawowana na początku XX wieku przed południem Wigilia Paschalna stawia pod znakiem zapytania dotychczasowe interpretacje, widzące w dramacie opozycję wobec ortodoksyjnej celebracji. Wzięcie pod uwagę faktu historycznego, pozwala zauważyć w akcji przetworzone twórczo poszczególne elementy Wigilii Paschalnej; wskazuje na odcięcie się poety od konkretnej celebracji na rzecz tworzenia własnej, z wykorzystaniem elementów z wielu tradycji, kultur. Wyspiański w swoją budowlę włącza także fragmenty różnych dzieł sztuki, nie tylko tych z Wawelu, interpretując je według swojej filozofii życia. W ten sposób poeta tworzy własny gmach katedry – miejsca pełni, całości i życia, w którym martwa przeszłość zostaje przeobrażona Słowem Życia.