Sevgili Arsız Ölüm Dirmit Oyununda Ekofeminizm

Ekofeminizm kavramı ilk defa 1974 yılında Françoise d’Eaubonne tarafından kullanılır. Rosemary Radford Ruether, Susan Griffin ve Ynestra King’in çalışmalarıyla geliştirilir. Ekofeminizm doğanın tahakküm altına alınması ile kadının denetim altına alınması arasındaki ilişkiyi inceler ve kuramsallaştırır. Kapitalizmin üretim araçlarının devamlılığını sağlamak amacıyla doğanın ve kadının eril güç tarafından sömürüldüğünü ortaya koyar. Avrupalı, beyaz, üst sınıf erkeğin kendisi dışındaki her şeyi harcanabilir, gözden çıkarılabilir gördüğünü öne sürerek erkek-kadın, insan-doğa, kültür-doğa arasındaki hiyerarşiyi yıkmaya çalışır. Batı geleneğinin erkeği kültür; uygarlık, bilim, mantık kadını ise doğa; değişkenlik, tutarsızlık, ilkellik ile nitelendirmesine karşı çıkar. Sınırların kaybolduğu, küresel dünyada; kökenini yitirmiş olarak dolaşan insanın göçebeliğini, yersiz yurtsuzluğunu, kimliksizliğini dile getirir. Göç hareketinin ileri kapitalizmin çıkarlarına göre düzenlendiğini, uluslararası şirketlerin sermaye biriktirmesine hizmet ettiğini ve bu eril düzenin içinde kadınların, çocukların, işçilerin, doğanın araçsallaştırıldığını vurgular. Latife Tekin’in Sevgili Arsız Ölüm Dirmit adlı romanından uyarlanan Hakan Emre Ünal’ın yönetmenliğini yaptığı Nezaket Erden’in oynadığı Sevgili Arsız Ölüm Dirmit oyunu da doğanın ve kadının, erkek egemen güç tarafından nasıl sömürüldüğünü anlatır. Dirmit’in hikâyesi köyden kente göç etmiş bir ailenin göç, kapitalizm, işsizlik, toplumsal cinsiyet sorunlarıyla karşı karşıya kalmasını; şehir-doğa, erkek-kadın, ezen-ezilen ikilikleriyle çatışmasını dile getirir. Makalede Sevgili Arsız Ölüm Dirmit oyunu ekofeminizm kuramı odağında; göçebe özne, makine ve erkek-insan başlıkları altında incelenecektir. Ayrıca Sevgili Arsız Ölüm Dirmit oyununun ele aldığı göç, kapitalizm, toplumsal cinsiyet, şehirleşme konuları Nuri İyem, İbrahim Balaban, Nedim Günsür’un resimleri ve Ara Güler’in fotoğraflarıyla birlikte ele alınacaktır. Göç, göçün yarattığı belirsizlik, yersiz yurtsuzluk, güvensizlik; kapitalizm ve kapitalizmin ürettiği sömürü, eşitsizlik, yabancılaşma; oyun, resim ve fotoğraf gözüyle incelenecektir.