Redukcja przestrzeni a przestrzeń redukcji. Spór Jana Patočki z Edmundem Husserlem o kształt metody fenomenologicznej

Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza implikacji przyjmowanego przez Husserla i Patočkę modelu metody fenomenologicznej dla ich filozoficznej koncepcji przestrzeni. Na początek pytanie o status przestrzenności zostaje zrekonstruowane w kontekście ontologii Husserla. Pokazuję, że jego sposób rozumienia redukcji transcendentalnej zakłada ontologiczną przesłankę o różnicy między transcendentalnym i światowym‑realnym, która uzasadnia domniemaną redukowalność świata – w tym również jego elementarnego wymiaru przestrzenności – do fenomenu czystej świadomości. Tak zrekonstruowane tło stanowi punkt odniesienia do systematycznego przedstawienia krytyki subiektywizmu Husserla przez Patočkę. Pokazuję jednak, że sposób rozumienia metody fenomenologicznej przez czeskiego myśliciela (wraz z mocnym rozróżnieniem momentu epoche od redukcji) pozostaje niewystarczający, gdyż powtarza pewne przesłanki Husserlowskie, co generuje istotne niespójności w redefinicji statusu pola zjawisk. Argumentuję, że ponieważ podmiot sam jest nieredukowalnie cielesny, każda próba epoche sama odbywa się w przestrzeni świata i dlatego pozostać musi stale niedopełniona.