Bütünleşik Afet Yönetimi Bağlamında Büyükşehir Belediyelerinin 2025-2029 Stratejik Planlarının Analizi

Afetler, insanlık tarihi boyunca toplumsal ve ekonomik yapıları derinden etkileyen, yaşamı tehdit eden olaylar olarak varlık göstermektedir. Teknolojik gelişmeler ve kentleşme ile birlikte, afetlerin yol açtığı riskler artmış, bu durum afet yönetiminin küresel ölçekte önemini artırmıştır. Modern afet yönetimi, afet öncesi hazırlık, risk azaltma, müdahale ve iyileştirme süreçlerini içeren, kapsamlı bir yaklaşımı gerektirmektedir. Bu süreç, çok aktörlü bir koordinasyon, etkin kaynak yönetimi ve toplumun bilinçlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Türkiye, afet riski yüksek bir coğrafyada yer almakta olup, yerel yönetimlerin (özellikle de büyükşehir belediyelerinin) afet yönetimindeki rolü kritik bir öneme sahiptir. Büyükşehir belediyeleri, afetlere karşı dirençli kentler oluşturmak adına stratejik planlar geliştirerek uzun vadeli hedefler belirlemektedir. Bu stratejik planlar, afet yönetimi politikalarını somutlaştıran önemli araçlar olarak ön plana çıkmaktadır. Son yıllarda Türkiye’de yaşanan büyük ölçekli afetler, belediyelerin afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi gerekliliğini daha hissedilir hale getirmiştir. Özellikle 2023 Kahramanmaraş Depremleri ve muhtelif bölgelerdeki orman yangınları, büyükşehir belediyelerinin afet yönetimi kapasitesinin sorgulanmasına ve tartışılmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesinin 2025-2029 dönemi stratejik planlarında afet yönetimi yaklaşımları, GZFT analizi, misyon, vizyon ve hedefler ile amaç, hedef, performans göstergeleri ve risklerin yer aldığı hedef kartları üzerinden değerlendirilmiş ve belirlenen stratejilerin afet yönetiminin hangi aşamalarına odaklandığı, karşılaşılan sorun alanlarının neler olduğu incelenmiştir. Araştırma, yerel yönetimlerin afet yönetimi kapasitelerinin güçlendirilmesi ve stratejik karar süreçlerinin gözden geçirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.