On Altıncı Yüzyıla Ait Bir Geçiş Dönemi Matematik Eseri: Kâtip ʿAlāʾuddin Yūsuf’un Zübde Mine’l-Ḥisāb’ı

On altıncı yüzyılda telif ve tercüme faaliyetlerinde zirveye ulaşılmış, divan kâtipleri tarafından devlet muhasebe sisteminde matematiksel konuların ele alındığı muhasebe metinleri kaleme alınmıştır. Söz konusu eserler var olan ihtiyaca cevap vermek amacıyla İslam dünyasının seçkin matematik eserlerinden ilham alınarak telif ve tercüme edilmiştir. Bu dönemde Türkçenin matematik dilindeki gelişimini ve Osmanlı muhasebe matematiğinin seyrini takip edebileceğimiz kaynaklardan biri de nüshasına yakın zamanda rastlanmasıyla birlikte Kâtip ʿAlāʾuddin Yūsuf’un Zübde Mine’l-Ḥisāb adlı eseri olmuştur. Bu çalışmada on altıncı yüzyılın, hakkında yeterince bilgi bulunmayan, muhasebe matematiği yazarlarından Kâtip ʿAlāʾuddin Yūsuf’un hayatı ve eserlerinden söz edilmekte, Zübde Mine’l-Ḥisāb adlı eserin künyesi, kurgusu, içeriği, dili ve üslubu, söz varlığı, ses ve biçim özellikleri hakkında bilgi verilerek nüshanın bilim dünyasına tanıtılması amaçlanmaktadır. Böylece orijinal terimlerin yanında pek çok malzeme içeren eserin Osmanlı döneminde matematik dilinin oluşmasındaki yeri ve önemine de değinilecektir. Çalışmanın Türk dili alan yazınındaki matematik odaklı tarihî metin incelemelerine, bilim tarihi ve terminolojisine, matematik eğitimine ve matematik tarihine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.