Zebrafish model in experimental oncology - a systematic review of research focused on colorectal cancer and melanoma

Przedmiot badań: Przedmiotem niniejszej pracy jest przegląd publikacji naukowych, opartych na badaniach przedklinicznych związanych z tematyką kancerogenezy i procesów współwystępujących w przebiegu raka jelita grubego oraz czerniaka, w których posłużono się modelem Danio pręgowanego.

Cel badań: Celem pracy jest zobrazowanie spektrum możliwości, jakie oferuje model Danio pręgowanego w zakresie badań nad nowotworzeniem, w oparciu o przegląd prac badawczych dotyczących raka jelita grubego oraz czerniaka.

Materiały i metody: Przeglądu literatury dokonano korzystając z baz danych PubMed, Mendeley oraz Science Direct, używając następujących słów kluczowych w różnych kombinacjach: nowotwór (ang. cancer), Danio pręgowany (ang. zebrafish, łac. Danio rerio), nowotwory jelita grubego (ang. colorectal neoplasms), czerniak (ang. melanoma). W celu wyjaśnienia bardziej zaawansowanych procesów, pojęć i zjawisk (immunoedycja, długie niekodujące RNA, geny gospodarza małego jąderkowego RNA, czerniak błony naczyniowej oka) wykonano przegląd pomocniczy. We „Wprowadzeniu” oraz podrozdziałach dotyczących raka jelita grubego oraz czerniaka ujęto aktualne dane statystyczne na temat nowotworzenia (GLOBOCAN). W podrozdziale „Czerniak”, przedstawiono informacje na temat podobieństwa histologicznego guzów rozwijających się zarówno u człowieka jak i u Danio pręgowanego. Wśród kryteriów włączenia prac do niniejszego przeglądu systematycznego wskazuje się należytą trafność względem wybranych słów kluczowych, aktualną datę publikacji (artykuły z lat 2019-2025, aktualne rozporządzenia i ustawy prawne) oraz typ i język artykułu zgodny z założeniami (prace przeglądowe i oryginalne prace badawcze w języku angielskim). Główne podrozdziały niniejszego artykułu („Rak jelita grubego”, „Czerniak”) oparto na dziesięciu oryginalnych pracach badawczych, a zawarte w nich informacje rozszerzono i uszczegółowiono, posługując się danymi zawartymi w piętnastu dodatkowych źródłach literaturowych.

Wyniki: Zebrane i przedstawione opracowania wybranych publikacji naukowych uwidaczniają szerokie spektrum zastosowania modelu Danio pręgowanego w takich obszarach onkologicznych badań przedklinicznych jak testowanie nowych substancji terapeutycznych, rozwój metod leczenia spersonalizowanego, charakteryzacja procesu nabywania oporności na podjętą terapię oraz testowanie rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie takim przypadkom, badanie zjawiska modulacji funkcji komórek immunologicznych w obrębie mikrośrodowiska guza, ocena roli odporności wrodzonej w procesie nowotworowej immunoedycji, szacowanie wpływu czynników ryzyka na inicjację kancerogenezy, a także badanie roli długiego niekodującego RNA oraz genów gospodarza małego jąderkowego RNA w progresji choroby nowotworowej.

Wnioski: Na podstawie przeglądu publikacji badawczych dotyczących dwóch wybranych nowotworów złośliwych potwierdzono użyteczność modelu Danio pręgowanego w badaniach przedklinicznych ukierunkowanych na nowotworzenie i poparto tezę o słuszności coraz powszechniejszego zainteresowania omawianym organizmem laboratoryjnym w sferze eksperymentalnej.