Tüketici seviyesinde ortaya çıkan atık ve karbon emisyonu miktarını etkileyen faktörler: Yaş meyve ve sebze örneği

Amaç: Araştırmada, nihai tüketicilerin sahip olduğu tüketim anlayışı ve alışkanlıklarıyla hane halkı düzeyinde ortaya çıkardığı yaş meyve ve sebze atık miktarı (GA) ile karbon emisyonu (KE) miktarını etkileyen faktörleri ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.Tasarım/Metodoloji /Yaklaşım: Araştırma verileri, Samsun ili kent merkezinde yaşayan tüketiciler arasından sistematik örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 225 tüketiciden anket yoluyla elde edilmiştir. Sorumlu tüketim anlayışı, sorumlu tüketim ölçeği (STÖ) kullanılarak ortaya konulmuştur. Yaş meyve ve sebze tüketiminde ortaya çıkan KE miktarı, yaşam döngüsü analizi (YDA) çerçevesinde emisyon faktörleri kullanılarak ölçülmüştür. Tüketici seviyesinde ortaya çıkan GA ve KE miktarlarını etkileyen faktörler regresyon analizi yardımıyla belirlenmiştir.Bulgular: Samsun ili merkezinde yaşayan tüketiciler yılda 16.63 kg meyve ve 60.08 kg sebze atığı oluşturmaktadırlar. En fazla atık oluşan meyvenin üzüm, en fazla atık oluşan sebzenin ise kabak olduğu tespit edilmiştir. En fazla KE oluşturan sebze serada yetiştirilen domates ve hıyar iken, en fazla KE üreten meyveler çilek ve turunçgillerdir. Araştırmada ayrıca, sorumlu tüketicilerin düşük sorumluluk sahibi tüketicilere kıyasla daha az GA ve KE ürettiğini göstermiştir. Pratik Uygulamalar: Tüketicilerin sorumlu tüketim davranışlarını benimsemesini teşvik eden kampanyalar ve eğitim programlarının geliştirilmesi ve tüketicilerin çevresel etkilerini azaltan uygulamalara yönelmesi için etiketleme, ödüllendirme veya teşvik mekanizmalarının geliştirilip uygulamaya konulması GA ve KE’yi azaltabilecektir. Yerel yönetimlerin, atık yönetimi ile ilgili yasa ve düzenlemeleri tüketicilerin davranışlarını teşvik edecek şekilde gözden geçirmesi GA ve KE’nin azalmasına olumlu katkı sağlayabilecektir.Özgünlük/Değer: Dünyada ve Türkiye’de henüz tam olarak ortaya konulmamış olan sorumlu tüketim anlayışı ile GA ve KE miktarları arasındaki ilişkiyi hane halkı düzeyinde ampirik olarak ortaya koyması bu araştırmanın özgün yönüdür.