Vicdani Redde Yönelik Tutumların Yordanması: Erkek Rolleri ve İnsan Haklarına Yönelik Tutumların Aracı Rolü Üzerine Bir Çalışma

Ahlaki, dini ya da politik gerekçelerle zorunlu askerlik hizmetini yerine getirmeyi reddetmek olarak tanımlanan vicdani ret, dünyanın birçok ülkesinde geride bırakılmış bir konu olmasına rağmen, Türkiye’de son 30 yılda giderek artan bir tartışma konusu haline gelmiştir. Vicdani ret beyanında bulunanların maruz kaldığı yasal ve cezai yaptırımlar bu toplumsal tartışmaları daha da şiddetlendirmektedir. Bu çalışmada, vicdani redde yönelik tutumlar, sosyal baskınlık yönelimi, erkek rol normlarının benimsenmesi ve insan haklarına yönelik tutumlar arasındaki ilişkiler incelenmiş; sosyal baskınlık yönelimi ile vicdani redde yönelik tutumlar arasındaki ilişkide insan haklarına yönelik tutumlar ile erkek rol normlarının benimsenmesinin aracı değişken rolleri sınanmıştır. Örneklem, lisans ve lisansüstü öğrencilerden oluşmuştur (N = 443). Sonuçlar, erkek rol normlarının benimsenme düzeyi ve insan haklarına yönelik tutumların, sosyal baskınlık yönelimi ile vicdani redde yönelik tutumlar arasındaki ilişkiyi anlamlı bir şekilde aracılık ettiğini ortaya koymuştur. Cinsiyetin, anılan bu ilişkilerdeki düzenleyici rolünün ise büyük oranda anlamlı olmadığı ortaya konmuştur. Çalışmanın bulguları ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.