Podmiotowość refleksyjna a autonomia sensomotoryczna w kontekście sprawczości sztucznych systemów poznawczych

W prezentowanym artykule przywołuję dwa pojęcia sprawczości: pierwsze sformułowano w ramach analitycznej filozofii działania intencjonalnego, zakładającej refleksyjność podmiotu, a drugie rozwinięto na gruncie enaktywistycznej koncepcji sprawczości jako autonomii sensomotorycznej. Te dwie koncepcje autonomicznego działania umieszczam w kontekście dyskusji na temat sprawczości sztucznych systemów, które obecnie zyskują coraz większą niezależność, jeśli chodzi o dobór metod rozwiązywania konkretnych zadań. Polemizując ze swoimi wcześniejszymi argumentami wyrażonymi w książce Podmiotowość rozszerzonych systemów poznawczych (2022), wskazuję na przewagę eksplanacyjną koncepcji enaktywistycznej, która, mimo że nie jest w stanie spełnić niektórych funkcji koncepcji refleksyjnej, jest bardziej użyteczna w dyskusjach nad moralnymi konsekwencjami rozwoju sztucznej inteligencji. Konsekwencje te dyskutowane są obecnie żywo w ramach problemu uzgodnienia wartości ludzkich z tymi, którymi kieruje się, a w szczególności będzie się kierowała w przyszłości, sztuczna inteligencja (ang. The Value Alignment Problem). W pracy wskazuję również na zastosowania enaktywistycznej koncepcji sprawczości w wyjaśnianiu funkcjonowania systemów grupowych jako sprawców działań.